Przejdź do zawartości

Roman Wilhelmi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Roman Wilhelmi
Ilustracja
Roman Wilhelmi (1970)
Data i miejsce urodzenia

6 czerwca 1936
Poznań

Data i miejsce śmierci

3 listopada 1991
Warszawa

Zawód

aktor teatralny i filmowy

Lata aktywności

1958–1991

Roman Zdzisław Wilhelmi (ur. 6 czerwca 1936 w Poznaniu, zm. 3 listopada 1991 w Warszawie) – polski aktor teatralny i filmowy. Jeden z najwybitniejszych polskich aktorów w historii[1][2][3].

Roman Wilhelmi i Leonard Pietraszak. Warszawa. Teatr Ateneum - sztuka „Tryptyk listopadowy” (1978)

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]
Roman Wilhelmi (1980)
Tablica upamiętniająca miejsce urodzin Wilhelmiego w Poznaniu Wildzie
Grób Romana Wilhelmiego na cmentarzu w Wilanowie

Urodził się 6 czerwca 1936 roku jako najstarszy syn Zdzisława i Stefanii Wilhelmich. Miał dwóch młodszych braci, Eugeniusza i Adama. W dzieciństwie został przeniesiony przez rodziców za niesforne zachowanie do szkoły powszechnej z internatem Kolegium Kujawskiego księży salezjanów w Aleksandrowie Kujawskim[4]. Właśnie tam wystąpił w swojej pierwszej sztuce i odkrył zamiłowanie do aktorstwa[4]. Po kilku latach wrócił do Poznania, gdzie ukończył liceum oraz średnią szkołę teatralną (szkołę instruktorów ruchu amatorskiego)[5]. Będąc piętnastolatkiem, wygrał konkurs recytatorski organizowany przez poznańskie radio[6].

Przed egzaminami na studia złamał rękę w łokciu, przez co nie mógł później jej w pełni wyprostować. Wydarzenie to poskutkowało koniecznością ukrywania tej niedoskonałości i poprzez to dobrym opanowaniem gestu[7]. Studiował w PWST w Warszawie, którą ukończył w roku 1958[8]. Na trzecim roku studiów występował już w Teatrze Polskim w roli pazia w sztuce Skowronek Jeana Anouilha[9]. Zaraz po studiach ożenił się i zaczął grać w Teatrze Ateneum, którym kierował Aleksander Bardini. Zamieszkał wówczas, z braku innych możliwości, w pracowni krawieckiej tego teatru. U Bardiniego Wilhelmi wcześniej grał z powodzeniem Stanleya Kowalskiego w Tramwaju zwanym pożądaniem. Była to jedna z ról, którą odgrywał w ramach warsztatów dyplomowych. Jego żona, Danuta, wprowadziła się do niego dopiero po dwóch latach (zamieszkiwali w maszynowni teatru)[10].

Przez pierwsze lata kariery otrzymywał jedynie niewielkie role. Pierwszą znacząca rolą w teatrze było zagranie Murzyna – Wioski w sztuce Murzyni według Jeana Geneta[11]. Pierwszą główną rolę w filmie odegrał w filmie Wiano w 1963 roku. Sam nie był zadowolony z odegrania tej roli, ponieważ była zbyt teatralna, niepasująca do realiów wsi[12]. Później występował w licznych pierwszoplanowych rolach filmowych (Czterej pancerni i pies, Zaklęte rewiry, Kariera Nikodema Dyzmy), często charyzmatycznych.

W serialu Czterej pancerni i pies kręconym w drugiej połowie lat 60. zagrał tylko w pierwszych ośmiu odcinkach, gdyż zgodnie ze scenariuszem jego postać zginęła. Ze względu na popularność serialu twórcy zamierzali wskrzesić odgrywaną postać Olgierda Jarosza, jednak Wilhelmi odmówił, ponieważ w tym czasie otrzymał atrakcyjną propozycję w NRD. Popularność serialu zarówno dla niego, jak i dla pozostałych aktorów grających pierwszoplanowe role, nie przełożyła się na szybką karierę aktorską. Byli jednak prezentowani swoim fanom w różnych częściach Polski, co wiązało się z częstymi libacjami alkoholowymi[13]. Na przełomie lat 60. i 70. nie dostawał w filmie żadnych ról poza serialami młodzieżowymi i dwiema niewielkimi rolami w filmach Stanisława Różewicza. Było to wynikiem założenia, że aktor grający popularną postać w Czterech pancernych nie mógł być kojarzony z negatywnymi bohaterami[14]. W tym czasie za to rozwijała się jego kariera teatralna. W roku 1967 zagrał znaczące role w sztukach: Zmierzch(inne języki), Męczeństwo i śmierć Jean Paul Marata... oraz Niemcy, a w kolejnych latach były to role w Dozorcy, Sonacie Belzebuba oraz rola Peera Gynta, która okazała się przełomowa dla jego kariery na scenie[15].

Grane przez niego postacie były charakterystyczne, co w dużej mierze należy przypisywać jego osobowości. Prezentował aktorstwo w różnych gatunkach filmowych od debiutanckiego kina historycznego, przez dramat (Bez znieczulenia, 1979), akcję (Prywatne śledztwo), po komedię (Kariera Nikodema Dyzmy, Alternatywy 4).

Zmarł na raka wątroby[16]. Został pochowany na cmentarzu wilanowskim w Warszawie.

Życie prywatne

[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy związek małżeński zawarł w 1958 roku z Danutą, późniejszą dziennikarką. Drugie małżeństwo zawarł z Mariką Kollar – węgierską tłumaczką, z tego związku pochodzi syn Rafał (ur. 1970)[17]. Po rozwodzie w 1976 roku trudna sytuacja Mariki zmusiła ją do emigracji z synem do Austrii[18][19].

Filmografia

[edytuj | edytuj kod]

Seriale

[edytuj | edytuj kod]

Etiudy filmowe

[edytuj | edytuj kod]
  • 1964: Prawo w naszych rękach

Teatr Telewizji

[edytuj | edytuj kod]

Polski dubbing

[edytuj | edytuj kod]

Seriale

[edytuj | edytuj kod]

Nagrody

[edytuj | edytuj kod]

FPFF

Festiwal Teatrów Telewizyjnych w Olsztynie

Kaliskie Spotkania Teatralne

Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Moskwie

  • 1981: Medal za najlepszą rolę męską oraz nagroda dziennikarzy radzieckich z APN „Nowosti” za rolę w filmie pt. Ćma

Międzynarodowy Festiwal Filmowy „Imafic '81” w Madrycie

Festiwal Filmów Fantastycznych Triest

Szczeciński Tydzień Teatralny

Pomnik Romana Wilhelmiego w Poznaniu

Upamiętnienie

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. Roman Wilhelmi: to nie ja wybrałem aktorstwo, to aktorstwo wybrało mnie - Wiadomości - polskieradio24.pl [online], polskieradio24.pl [dostęp 2019-07-17].
  2. Roman Wilhelmi - 55 l. - geniusz, który przegrał z nałogiem - blog Marek Różycki jr [online], salon24.pl [dostęp 2019-07-17] (pol.).
  3. Roman Wilhelmi: Mężczyźni z kompleksami - Film w INTERIA.PL [online], film.interia.pl [dostęp 2019-07-17] (pol.).
  4. a b Grzegorz Kłos, Mały łobuz - Roman Wilhelmi: Do końca nie przyjmował do wiadomości, że jest śmiertelnie chory [online], film.wp.pl, 24 listopada 2015 [dostęp 2020-04-09] (pol.).
  5. Rychcik 2016 ↓, s. 23.
  6. Rychcik 2016 ↓, s. 26.
  7. Rychcik 2016 ↓, s. 28.
  8. Rychcik 2016 ↓, s. 35.
  9. Rychcik 2016 ↓, s. 31.
  10. Rychcik 2016 ↓, s. 34-36.
  11. Rychcik 2016 ↓, s. 40-45.
  12. Rychcik 2016 ↓, s. 49-50.
  13. Rychcik 2016 ↓, s. 52-53.
  14. Rychcik 2016 ↓, s. 59.
  15. Rychcik 2016 ↓, s. 63.
  16. Nieznane zdjęcia Romana Wilhelmiego. se.pl, 03-11-2010.
  17. Syn znad Dunaju. „Rzeczpospolita”. [dostęp 2020-07-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-07-04)]. (pol.).
  18. Tygodnik Życie na gorąco nr 42, 16 października 2014, s. 35
  19. Nie mam żalu do ojca – wyznaje Rafał Wilhelmi. Plejada.pl. [dostęp 2020-07-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-07-04)]. (pol.).
  20. Zbigniew Dolny: Rok 1961. Polski-dubbing.pl, 2008-03-13. [dostęp 2021-05-23]. (pol.).
  21. Zbigniew Dolny: cd. Rok 1962.. Polski-dubbing.pl, 2010-01-15. [dostęp 2021-05-23]. (pol.).
  22. Zbigniew Dolny: rok 1963. Polski-dubbing.pl, 2008-03-13. [dostęp 2021-05-23]. (pol.).
  23. Zbigniew Dolny: CIĄG DALSZY FILMÓW DUBBINGOWANYCH W R.1964. Polski-dubbing.pl, 2009-05-17. [dostęp 2021-05-23]. (pol.).
  24. a b c Zbigniew Dolny: Ciąg dalszy rok 1965. Polski-dubbing.pl, 2013-06-17. [dostęp 2021-05-23]. (pol.).
  25. Zbigniew Dolny: Rok 1966. Polski-dubbing.pl, 2008-12-29. [dostęp 2021-05-23]. (pol.).
  26. a b Zbigniew Dolny: Rok 1967. Polski-dubbing.pl, 2008-04-10. [dostęp 2021-05-23]. (pol.).
  27. Zbigniew Dolny: Ciąg dalszy rok 1966. Polski-dubbing.pl, 2008-12-29. [dostęp 2021-05-23]. (pol.).
  28. a b c d Zbigniew Dolny: Rok 1968. Polski-dubbing.pl, 2008-04-20. [dostęp 2021-05-23]. (pol.).
  29. a b Zbigniew Dolny: Rok 1969. Polski-dubbing.pl, 2008-04-26. [dostęp 2021-05-23]. (pol.).
  30. a b c d Zbigniew Dolny: Rok 1970. Polski-dubbing.pl, 2008-04-27. [dostęp 2021-05-23]. (pol.).
  31. a b c d Zbigniew Dolny: Rok 1971. Polski-dubbing.pl, 2008-06-21. [dostęp 2021-05-23]. (pol.).
  32. Zbigniew Dolny: Re: Rok 1971. Polski-dubbing.pl, 2013-09-06. [dostęp 2022-01-09]. (pol.).
  33. a b c Zbigniew Dolny: ROK 1972 cd. Polski-dubbing.pl, 2008-11-03. [dostęp 2021-05-23]. (pol.).
  34. Zbigniew Dolny: Rok 1959. Polski-dubbing.pl, 2008-11-05. [dostęp 2021-05-23]. (pol.).
  35. Zbigniew Dolny: Rok 1982. Polski-dubbing.pl, 2009-06-10. [dostęp 2021-05-23]. (pol.).
  36. Odsłonięcie tablicy R. Wilhelmiego. scenanapietrze.pl, 2008-11-03. [dostęp 2012-11-03]. (pol.).
  37. Skwer ma już imię. scenanapietrze.pl, 2011-06-13. [dostęp 2012-11-03]. (pol.).
  38. w 1936 ulica nazywała się Strumykowa nr 11
  39. Wilda pamięta o Wilhelmim w: epoznan.pl z 2 grudnia 2012
  40. Uchwała nr XLIV/1362/2021 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 18 lutego 2021 r. w sprawie nadania nazwy obiektowi miejskiemu w Dzielnicy Ursynów m.st. Warszawy. [w:] Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego poz. 1696 [on-line]. 2 marca 2021. [dostęp 2021-04-27].

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
pFad - Phonifier reborn

Pfad - The Proxy pFad of © 2024 Garber Painting. All rights reserved.

Note: This service is not intended for secure transactions such as banking, social media, email, or purchasing. Use at your own risk. We assume no liability whatsoever for broken pages.


Alternative Proxies:

Alternative Proxy

pFad Proxy

pFad v3 Proxy

pFad v4 Proxy